نقد مبحث تکیه در کتب درسی دوره متوسطه
سيروس اويسي
دبير زبان و ادبيات فارسي شهرستان هرسين
مقدمه
تکيه يکي از مهمترين واحدهاي زبرزنجيري گفتار است که اکثر زبانشناسان دربارهي آن اتفاق نظر دارند اما جاي قرار گرفتن آن در زبانهاي مختلف متفاوت است .
در برخي زبانها جاي هجاي با تکيه در واژه ثابت است . مثل زبانهاي چک و مجار. در برخي زبانها جاي هجاي با تکيه را با توجه به مقولهي دستوري واژه ميتوان پيشبيني کرد. مانند زبان فارسي. برعکس، در برخي زبانها ، جاي هجاي با تکيه در واژهها نامشخص است . برخي زبانها چند درجه تکيه دارند . مانند زبان انگليسي و در برخي زبانها مانند زبان فرانسه اصلا تکيه وجود ندارد.1
تکيه باعث وحدت و يگانگي کلمه ميشود.2 ومارا در شناسايي مرز هجاها و کلمات و گاه مفاهيم مختلف ياري مي دهد3 . به عبارت ديگر تقسيم کلام را به واحدهاي متوالي براي شنونده آشکار ميسازد. بهخصوص، در زبانهايي که تکيهي ثابت دارند ، فيالمثل در لهجهي يزدي وجود يک تکيهي ثابت روي هجاي اول هر واژه تجزيهي کلام را به واحدهاي معنايي عملي ميسازد.4
پيش از پرداختن به مطلب ، لازم است تعاريف مختلفي را که در کتابهاي زبانشناسي دربارهي تکيه آمدهاست در اينجا يادآوري کرد .